Vấn đề này tôi đã đề cập trong bài viết “
Các bước kiểm tra quan trọng khi sửa chữa” nhưng nhiều bạn vẫn thắc mắc và gởi câu hỏi cho tôi. Nên tôi tách ra thành 1 bài riêng vậy.
Các bước kiểm tra đã đầy đủ nghĩa là:
- 1. Kích nguồn được (đè luôn nút ps-on phải tắt nguồn).
- 2. Có xung clock.
- 3. Các nguồn đủ – bao gồm:
- 3.1 Nguồn CPU: Vcore
- 3.2 Nguồn RAM, buss RAM
- 3.3 Nguồn chipset Bắc, NAM, nguồn AGP (nếu có)
- 4. Xung reset OK (sáng rồi tắt, kích nút reset phải sáng rồi tắt)
Đến đây mà CPU chưa chạy, card test vẫn in re (card xịn thì sẽ báo NO
hoặc 4 dấu – - – -) ý là CPU chưa chạy. Card đểu thì sẽ báo C0, FF hoặc
không báo gì.
Nhiều bạn sẽ rất lúng túng.
Ta phân tích lý thuyết chút xíu: Chip NAM cơ bản đã họat động vì mạch kích nguồn có sự tham gia của chip NAM và có xung Reset thì gần như chip Nam đã OK.
Một câu chuyện rất đáng để quan tâm như sau:
Một bạn (tôi xin phép dấu tên) kiểm tra đến bước này rồi không hiểu
nghĩ sao đè chip NAM ra đập vì cho rằng chip NAM chưa chạy hoặc chip NAM
lỗi nên CPU chưa chạy. Bạn cho rằng mình có “
máy đo socket và đường
Data từ chipset Bắc đến CPU đã tốt và máy báo đường
Data từ chipset Bắc đến chip NAM bị lỗi -
máy báo vậy” thế là đè chip NAM ra đập cho chip NAM chết tươi luôn. Hậu
quả là sau khi đập chip NAM xong, main từ “đầy đủ” chuyển sang “trạng
thái” mới “không kích được nguồn” <– Bó tay với bạn này. Tôi càng bó
tay và không hình dung ra cái máy “cực kỳ thông minh” của bạn như thế
nào mà “xác định” được đường data từ chipset Bắc đến socket là tốt và
đường data từ chipset Bắc đến chipset Nam bị lỗi. Tôi hỏi bạn tại sao
lại đè chipset NAM ra đập bạn nói vì
máy đo của bạn rất chính xác và vì
theo kinh nghiệm của bạn ấy là chip NAM chưa chạy.
- Bỏ qua câu chuyện trên, trở lại vấn đề. Sở dĩ tôi nói chip NAM cơ
bản đã họat động vì rỏ ràng mạch kích nguồn có sự tham gia của chip NAM,
mạch reset thì cũng có sự tham gia của chip NAM. Nếu đã kích được
nguồn, có reset thì cơ bản là chip NAM đã chạy (còn chạy có bị lỗi hay
không thì sẽ tính sau).
- Vấn đề là tại sao CPU chưa chạy? Xem sơ đồ sau:
-
Để CPU chạy thì trước tiên CPU phải “tiếp xúc tốt” với socket và socket
phải tiếp xúc tốt với mainboard. Do một số socket CPU không phải dạng
chân cắm xuyên qua mainboard mà là lọai chân gầm như dạng chipset.
- Để xác định CPU có tiếp xúc tốt với socket thì chỉ còn cách nhìn
bằng mắt thường coi các chân cpu và khe tiếp xúc của socket có tiếp xúc
tốt hay không. Nếu là socket 478 thì có thể tháo miếng chụp màu trắng ra
để vệ sinh các chân đồng. Socket 775 thì quan sát kỹ các chân tiếp xúc
(rất dễ bị vênh, gẫy chân).
- Để xác định socket (lọai chân gầm) có “tiếp xúc” với main board hay
không (chân gầm thì có trời mới biết). Nhẹ thì khi ta đè mạnh CPU có
thể tiếp xúc trở lại và CPU sẽ chạy. Nặng thì ta phải “hấp” socket lại
cho các chân chì tiếp xúc lại. Nặng nữa thì phải thay luôn cả socket (vì
socket không thể làm chân lại như chipset).
- Bước này, một số trang web có giới thiệu 1 thiết bị gọi là “test
socket” và theo tôi thì thiết bị này nếu có thể sẽ kiểm tra xem các chân
của socket có tiếp xúc tốt với mainboard hay không mà thôi. Do tôi chưa
có mua về test thử nhưng tôi dám chắc rằng bạn mà tôi nêu trong ví dụ
trên chỉ có thiết bị test socket này thôi. Mà bạn lại nói “máy test
đường data” gì gì đó nghe “mất hồn”.
- Về nguyên tắc thì thiết bị này sẽ cấp nguồn riêng (có thể là pin
hoặc adapter) rồi thông qua socket từng chân sẽ có nội trở so với mass
thì sẽ sáng 1 led. Nếu chân nào không tiếp xúc với main thì nội trở là
vô cùng và led đó sẽ không sáng. <– Kết luận, chỉ xác định là các
chân của socket có tiếp xúc tốt với mainboard hay không mà thôi. Hoàn
toàn không có việc “đường data từ chipset Bắc đến CPU là OK”. Thiết bị
này tôi đã đề nghị cty mua về để test thử coi “thực sự” như thế nào và
tôi sẽ có bài review thiết bị này sau.
- Trở lại bài, CPU tiếp xúc tốt với socket, socket tiếp xúc tốt với
mainboard rồi. Nguồn Vcore cấp cho CPU OK – CPU sẽ nóng lên (cái này
phải test bằng CPU tải giả vì khi ta đo trên tải giả là đo trong chính
socket còn khi ta đo ở cuộn dây vẫn còn bên ngòai socket).
Xung clock trên CPU tải giả, tín hiệu power good trên CPU tải giả, xung reset trên CPU tải giả (đều đo bằng CPU tải giả hết <— Xin lưu ý chổ này nhé, nhiều vị không đo cái này mà cứ đè chip ra mà đập rồi lại trách tôi) Nếu đã OK luôn thì
còn lại cũng chính là chipset Bắc.
- Rỏ ràng ta thấy chipset Bắc đứng giữa và làm trung gian cho CPU và
chip NAM mà chip NAM đã chạy, CPU đã chạy (nóng lên) thì còn lại chỉ có
duy nhất thằng chipset Bắc này. Tôi đã đề cập đến trong bài riêng về
chipset Bắc rồi. Tuy nhiên nhắc lại luôn, các đường mạch đẫn đến chip
Bắc nếu đứt thì khó mà nhận ra (quan sát thật kỹ một số main có các
đường nối mạch không phủ nhủ như dạng cầu chì để khi có sự cố thì sẽ gây
đứt mạch bảo vệ chip Bắc) cả mặt trên và mặt dưới của mainboard. Các
đường này dẫn đến CPU, RAM, AGP hoặc VGA out và chipse NAM.
- Nếu giả sử các đường buss này không bị đứt (đứt mà mình không thấy
thì cũng bó tay, hoặc đứt mạch bên các lớp trong thì cũng bó tay) thì
vấn đề còn lại là lỗi
do chipset Bắc.
- Nhẹ thì chỉ bị hở, đè mạnh sẽ chạy, hấp chip Bắc lại sẽ chạy tốt.
Nặng hơn tí, phải “đá” nhẹ cho các chân chì tiếp xúc lại, vẫn không được
thì tháo chip ra làm chân đóng lại, vẫn không được thì chỉ còn cách
“thay chip mới”.
- Nói luôn cho đầy đủ, nếu thay chip mới vẫn không chạy thì… chia tay
sớm bớt đau khổ, đã làm đến bước này mà không chạy thì đố cao thủ nào
làm cho chạy nổi. Hoặc giả ta đã bỏ xót một bước nhỏ nào, chịu khó kiểm
lại thử một lần nữa nhé.
- Sau khi chip Bắc OK, CPU sẽ chạy, lúc này card test main sẽ phải
chạy thường thì C0, C1… D0, D1…E… nếu gắng loa beep có thể se có tiếng
beep… Nếu code nhảy lung tung thì nạp lại chip BIOS rồi tính tiếp. Nếu
cứ chết đơ ở mã 26 thì chuẩn bị tiền mua card test xịn là vừa. Còn nếu
cứ C0 hoặc FF hòai thì cũng nên nghĩa đến chuyện mua card test xịn mà
xài.
Lê Quang Vinh – http://lqv77.com
